ZUS Nieuwsbrief >
én leuke acties
Pascale_Simons_ZZP

ZZP – wat moet je ermee?

Begin april viel hij op de deurmat: de brief van de fiscus over de afschaffing van de VAR (verklaring arbeidsrelatie).Als ‘zelfstandige zonder personeel’ wist ik dat er veranderingen op komst waren. Als arbeids-jurist ben ik zelfs vakmatig behoorlijk op de hoogte van het hoe en waarom. Maar na het lezen van de brief zag ik – net als alle andere zzp’ers en onder- nemers – overwegend onduidelijkheden. Wat hield de brief nou precies in? Vanaf 1 mei kun je geen VAR meer aanvragen, maar moeten opdrachtnemer en opdrachtgever in plaats daarvan volgens een door de fiscus goedgekeurde modelovereenkomst werken. “Hiermee,” zegt de Belastingdienst, “kun je eenvoudig zekerheid krijgen over uw arbeidsrelatie met uw opdrachtgever.” Maar als vervolgens in de brief wordt uitgelegd wat je vanaf 1 mei moet doen, raak ik zelfs het spoor bijster.

Kern is dat met een VAR alleen de opdrachtgever vooraf zekerheid had dat er geen sprake was van een dienstverband en hij geen loonheffingen hoefde in te houden en af te dragen. De zelfstandige liep echter wel het risico dat de fiscus achteraf vond dat er eigenlijk werd gewerkt alsof hij een werknemer was (schijnzelfstandigheid) en dat de ZZP’er daarom alsnog loonbelasting diende af te dragen en zijn ondernemersaftrek moest terugbetalen.

Met de nieuwe Wet DBA (Wet Deregulering Beoordeling Arbeidsrelaties) is het de bedoeling dat zowel opdrachtgever als opdrachtnemer vooraf zekerheid hebben dat de fiscus hen niet als werkgever en werknemer zal aanmerken met alle fiscale en financiële gevolgen van dien. Maar wordt het doel (het bestrijden van schijnzelfstandigheid) met de vervanging van de VAR door de Wet DBA ook bereikt?

‘Bellen met de belastingdienst voor uitleg over

de wet DBA is vaak allesbehalve verhelderend’

Net als met een VAR kan in de praktijk de feitelijke uitvoering van de werkzaamheden nog steeds te veel lijken op een gewoon dienstverband. De op- drachtnemer krijgt niet alleen instructies dát, maar ook hóe hij het werk moet doen. Hij wordt net als andere werknemers geacht bij vergaderingen en uitjes aanwezig te zijn, hij krijgt voor het uitvoeren van zijn werk een pc en telefoon van de zaak en hij moet het werk persoonlijk uitvoeren en mag zich niet laten vervangen als hij verhinderd is. In feite bestaat er dan een gezagsverhouding tussen de opdrachtgever en de opdrachtnemer. Gevolg is dan ook dat de fiscus achteraf door de schijn van zelfstandigheid heen zal prikken als er niet conform de modelovereenkomst gewerkt wordt. Die ‘zekerheid’ vooraf is een schijnzekerheid gebleken. Opdrachtgever en opdrachtnemer zullen als werkgever en werknemer alsnog aangeslagen worden voor loonbelasting, premiebetaling, terugbetaling van zelfstandigenaftrek en betaling van een fiscale boete.

De nieuwe regels maken helaas niet duidelijk hoe de fiscus beoordeelt of er sprake is van een dienstbetrekking. De summiere en in algemene bewoordingen opgestelde modelovereenkomsten van de fiscus zijn moeilijk op maat te maken. Van de modelovereenkomsten die partijen zelf maken is bovendien tot nu toe slechts 17%, zij het pas na maanden, in één keer goedgekeurd. Door deze risico’s zijn opdrachtgevers erg huiverig geworden om zzp’ers in te huren. Steeds vaker wordt er gegrepen naar andere oplossingen, zoals payroll-constructies of uitzendwerk, of kiezen opdrachtgevers zekerheidshalve voor het aannemen van tijdelijke werknemers.

Niet alleen vanuit het bedrijfsleven maar inmiddels ook vanuit de politiek wordt felle kritiek geuit op de Wet DBA. Staatssecretaris Wiebes heeft een onafhankelijke toetsingscommissie ingesteld en toegezegd voor kerst meer duidelijkheid te zullen geven. En ter geruststelling van zzp’ers en opdrachtgevers: de Belastingdienst zal tot 1 mei 2017 nog geen boetes opleggen. Ik ben benieuwd met welke aanpassingen de staatssecretaris komt. Bellen met de Belastingdienst voor uitleg over de regeling is vaak allesbehalve verhelderend. Naar mijn idee is de sinds 2001 gebruikte slogan ‘Leuker kunnen we het niet maken, wel makkelijker’ dan ook hoognodig aan verandering toe.

 

Door uitstel van de wet DBA zal er in de volgende ZUS een wijziging zijn wat betreft de column van Pascale Simons.